Czeskie knedliki – bułkowe do sosu i owocowe na słodko

Dla Polaka czeski knedlik bywa zaskoczeniem. Spodziewamy się kluski, a dostajemy na talerzu plastry przypominające miękki, wilgotny chleb. Właśnie o to chodzi. Houskové knedlíky, czyli knedliki bułkowe, mają wchłaniać sos, a nie konkurować z nim. Bez nich trudno sobie wyobrazić svíčkovą, czyli polędwicę w kremowym sosie warzywnym, albo vepřo knedlo zelo – pieczeń wieprzową z kapustą, którą wielu Czechów uważa za danie narodowe.

W czeskich restauracjach knedliki bułkowe często podaje się w kilku plastrach, ułożonych obok mięsa i obficie polanych sosem. Liczbę plastrów można zwykle wybrać przy zamówieniu, a stali bywalcy gospód doskonale wiedzą, ile potrzebują, żeby nie zostawić ani kropli sosu.

Czym właściwie jest knedlik

Słowo pochodzi od niemieckiego Knödel, a sama potrawa ma krewnych w całej Europie Środkowej: w Bawarii, Austrii, na Słowacji i na Węgrzech. Czeska wersja bułkowa to drożdżowe ciasto z dodatkiem pokrojonych w kostkę czerstwych bułek. Formuje się z niego wałki i gotuje w dużym garnku wody albo na parze. Po ugotowaniu knedlik nakłuwa się, żeby uszła para, i kroi w plastry – tradycyjnie nitką, bo nóż zgniata miękki miąższ.

Obok bułkowych są jeszcze bramborové knedlíky, czyli ziemniaczane, podawane do kaczki i kapusty, oraz cała rodzina knedlików na słodko.

Ziemniaczane knedliki robi się zwykle z ugotowanych i ostudzonych ziemniaków, mąki, jajka i odrobiny kaszy manny. Formuje się z nich kule lub wałki i gotuje w osolonej wodzie.

Owocowe knedliki: deser, który bywa obiadem

Ovocné knedlíky to kulki z ciasta twarogowego, ziemniaczanego lub drożdżowego, w środku których kryją się całe owoce: śliwki, morele, truskawki, czasem jagody. Po ugotowaniu polewa się je roztopionym masłem i posypuje startym twarogiem z cukrem, a w niektórych domach także makiem lub mielonym piernikiem. W Czechach jada się je często jako drugie danie, co dla polskiego czytelnika przypomina nasze pierogi z jagodami albo leniwe.

Jeżeli chcecie zrobić wersję owocową, polecamy przepis, który opublikował serwis kazdodenni-recepty.cz. Jest po czesku, ale proporcje i zdjęcia etapów są tak czytelne, że tłumacz w przeglądarce w zupełności wystarczy.

Sos, który czeka na knedlika

Najbardziej znanym towarzyszem knedlików bułkowych jest svíčková na smetaně. Polędwicę wołową dusi się z marchwią, pietruszką, selerem i cebulą, a potem warzywa miksuje się ze śmietanką na gładki, lekko słodkawy sos. Podaje się ją z plastrem cytryny, łyżką bitej śmietany i żurawiną. Brzmi zaskakująco, ale właśnie ta kombinacja smaków jest typowa dla czeskiego niedzielnego obiadu. Równie często knedliki trafiają na talerz z gulaszem wołowym, czyli guláš, który w Czechach – inaczej niż na Węgrzech – jest gęsty i przypomina bardziej nasz domowy gulasz niż zupę.

Przygotowanie svíčkovej zajmuje kilka godzin, bo polędwica wcześniej marynuje się z warzywami, a sos wymaga powolnego duszenia. Dlatego w wielu czeskich domach to danie na wyjątkowe okazje, a nie na zwykły dzień tygodnia.

Na co uważać przy knedlikach bułkowych

Ciasto powinno być dość gęste, ale nie twarde – jeśli jest zbyt rzadkie, wałki rozpłyną się w garnku. Bułki muszą być naprawdę czerstwe, najlepiej z dnia poprzedniego, i lekko podsuszone na suchej patelni. Wtedy zachowują kształt w cieście. Garnek ma być szeroki, a woda tylko lekko wrzeć. Gwałtowne gotowanie rozrywa powierzchnię.

Gotowe knedliki dobrze się przechowują. Następnego dnia można je podgrzać na parze albo pokroić w kostkę i podsmażyć z jajkiem i cebulą – w Czechach to popularny sposób na resztki.

Karta przepisu

Czeskie knedliki

Przygotowanie

1 godz. 30 min

Gotowanie

25 min

Razem

1 godz. 55 min

Porcje

2 wałki, około 6 porcji

Składniki

• 500 g mąki pszennej
• 1 jajko
• 250 ml letniego mleka
• 20 g świeżych drożdży
• 1 łyżeczka cukru
• 1 łyżeczka soli
• 3 czerstwe bułki

Przygotowanie

1. Rozpuść drożdże w części mleka z cukrem i odstaw na 10 minut.
2. Połącz mąkę, sól, jajko, rozczyn i resztę mleka. Wyrabiaj, aż ciasto będzie gładkie i odchodziło od miski.
3. Bułki pokrój w kostkę, podsusz na suchej patelni i wmieszaj w ciasto.
4. Odstaw ciasto w ciepłe miejsce na około godzinę.
5. Uformuj dwa wałki o długości około 20 cm i odstaw na 15 minut.
6. Gotuj w szerokim garnku osolonej wody przez 20–25 minut, obracając w połowie.
7. Wyjmij, nakłuj widelcem i pokrój nitką w plastry.

Drukuj przepis